Gaziantep’te Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürü Mehmet Uzun, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında yaptığı açıklamada kayıt dışı istihdamla mücadeleye dikkat çekti. Uzun, sigortasız çalışmanın hem çalışanlar hem de işverenler açısından ciddi riskler barındırdığını belirterek, vatandaşlara önemli uyarılarda bulundu.
“Sigortalı çalışma anayasal bir haktır”
Uzun, çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının anayasal bir hak olduğunun altını çizerek, kayıt dışı istihdamın yalnızca sigortasız çalıştırma değil; eksik gün veya ücret bildirimi gibi durumları da kapsadığını ifade etti. İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkının bulunmadığını vurgulayan Uzun, çalışanların da kendi rızalarıyla bu haktan vazgeçemeyeceğini söyledi.
Özellikle emekli aylığı, dul-yetim maaşı veya sosyal yardım alan bazı kişilerin hak kaybı yaşamamak adına kayıt dışı çalışmaya yöneldiğine dikkat çeken Uzun, işverenlerin bu tür talepler karşısında yasal yükümlülüklerden taviz vermemesi gerektiğini belirtti.
“Kayıt dışı çalışmak geleceği riske atar”
Kayıt dışı istihdamın bireyler açısından ciddi hak kayıplarına yol açtığını dile getiren Uzun, sigortasız çalışanların emeklilik, malullük, ölüm aylığı ve işsizlik sigortası gibi temel güvencelerden mahrum kaldığını ifade etti. Ayrıca bu kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanma konusunda da risk altında olduğunu söyledi.
Uzun, kayıt dışı çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi temel haklardan da faydalanamadığını belirterek, bu durumun çalışanları güvencesiz ve düşük ücretli koşullara mahkûm ettiğini dile getirdi.
İşverenler için ağır yaptırımlar
Kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi halinde işverenlerin yüksek idari para cezaları, teşviklerin iptali ve olası iş kazalarında ağır sorumluluklarla karşı karşıya kalabileceğini belirten Uzun, bu durumun işletmeleri ciddi mali yük altına sokabileceğini söyledi.
Uzun, sosyal güvenlik sisteminde amaçlarının cezalandırmak değil, işletmelere rehberlik ederek sürdürülebilir büyümeyi desteklemek olduğunu da vurguladı.
Ekonomiye ve topluma zarar veriyor
Kayıt dışı istihdamın yalnızca bireysel değil, toplumsal ve ekonomik açıdan da olumsuz etkiler doğurduğunu ifade eden Uzun, haksız rekabet, vergi kaybı, gelir dağılımında bozulma ve sosyal güvenlik sisteminde dengesizlik gibi sonuçlara yol açtığını söyledi. Ayrıca ekonomik verilerin sağlıklı oluşturulmasını da zorlaştırdığını belirtti.
Vatandaşlara sorgulama ve ihbar çağrısı
Çalışanların sigorta durumlarını kolaylıkla kontrol edebileceğini belirten Uzun, e-Devlet Kapısı üzerinden sorgulama yapılabileceğini hatırlattı. Ayrıca ALO 170 hattı, SGK müdürlükleri ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi aracılığıyla ihbar ve şikâyetlerin iletilebileceğini söyledi.
Ücretler bankadan ödenmeli
Uzun, üç ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde maaş ve diğer ödemelerin banka aracılığıyla yapılmasının yasal zorunluluk olduğunu hatırlatarak, bu kurala uyulmaması halinde işverenlerin her çalışan ve her ay için ayrı ayrı cezalarla karşılaşabileceğini belirtti.
Son olarak Uzun, kayıtlı istihdamın yalnızca bir zorunluluk değil, ülkenin geleceği ve işletmelerin sürdürülebilirliği açısından önemli bir yatırım olduğunu ifade ederek, tüm tarafları bu konuda sorumluluk almaya davet etti.